ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលស្រាយបំភ្លឺពីការរៀបចំឡើងវិញសម្រាប់ពលរដ្ឋមានសំណង់ខុសច្បាប់ក្នុងតំបន់អង្គរ

 

កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ លោក រ៉ាអ៊ូល ម៉ាក ជេណា ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាល បានធ្វើសន្និសីទកាសែតនៅក្រសួងព័ត៌មាន ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសៀវភៅស្រាវជ្រាវរបស់លោកពាក់ព័ន្ធនឹង «ការរៀបចំឡើងវិញសម្រាប់ពលរដ្ឋដែលមានសំណង់ខុសច្បាប់ក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ» ដែលការស្រាវជ្រាវនេះជាការឆ្លើយតបនឹងការចោទប្រកាន់របស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិមកលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតាមរយៈរបាយការណ៍របស់ខ្លួនស្ដីពីការបណ្ដេញចេញដោយបង្ខំដែលបានចេញផ្សាយកាលពីអំឡុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣។ 

របាយការណ៍របស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិបានចោទប្រកាន់លើទម្រង់ផ្សេងៗនៃការបំភិតបំភ័យដោយអាជ្ញាធរ ដើម្បីដកពលរដ្ឋចេញពីតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ និងផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងពួកគេទៅកាន់រុនតាឯកនិងពាក់ស្នែង។

លោក រ៉ាអ៊ូល ម៉ាក ជេណា បានថ្លែងការពារផែនការផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅថ្មីរបស់ប្រជាជនតំបន់ឧទ្យានអង្គរ ហើយបានច្រានរបាយការណ៍ដ៏គួរឱ្យស្អប់ខ្ពើមរបស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិស្ដីពីការផ្លាស់ប្ដូរលំនៅដោយបង្ខំ។ លោកថា រដ្ឋាភិបាល​បាន​រៀបចំ​ផែនការ​តាំង​ទីលំនៅ​សមរម្យសម្រាប់ពលរដ្ឋផ្លាស់ប្ដូរចេញពីឧទ្យានអង្គរ។

លោកបន្ថែមថា ផែនការនេះធ្វើឡើងតាមដំណាក់កាលដែលបានរៀបចំយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់សង្គមនិងបរិស្ថានលើប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្តល់តាំងទីលំនៅថ្មីសម្រាប់ពួកគេជាមួយនឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចាំបាច់ ព្រមទាំងសម្ភារៈផ្សេងទៀតនៅក្នុងតំបន់រុនតាឯកនិងពាក់ស្នែង។

លោកនិយាយថា របាយការណ៍អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិមិនឆ្លើយតបនឹងការខិតខំ ភាពជាក់ស្ដែង និងនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលចំពោះបញ្ហានៅរមណីយដ្ឋានអង្គរដ៏រសើបនេះ។

លោក រ៉ាអ៊ូល ម៉ាក ជេណា ដែលតាមដានយ៉ាងដិតដល់ចំពោះការតាំងទីលំនៅថ្មីនេះបាននិយាយថា ខ្លួនមានភាពចាំបាច់ត្រូវបង្ហាញការពិតដើម្បីការពារការខិតខំរបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលជាប្រយោជន៍របស់ប្រជាជនកម្ពុជា។

លោកថា នៅដើមឆ្នាំ១៩៩២ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានទទួលការព្រមានជាមួយនឹងសម្ពាធលើរមណីយដ្ឋានអង្គរ ដូចជាកត្តាទេសចរ ពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងខេត្ត និងផលប៉ះពាល់នៃការវិនិយោគទាំងតូចទាំងធំនៅក្នុងឧទ្យានអង្គរ។

លោក​បន្ត​ថា ក្រោយ​ឆ្នាំ១៩៩៨ មនុស្ស​ជាង៣ម៉ឺន​នាក់​បាន​រស់​នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ចំនួន១១២ក្នុង​តំបន់​អង្គរ ហើយ​បន្ទាប់​មក​បាន​កើន​ឡើង​ដល់​ជាង១០ម៉ឺន​នាក់​នៅ​ឆ្នាំ២០០៥។ កត្តា​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ផ្ទៃដី​ព្រៃឈើ​ធ្លាក់​ចុះ​ពី ៣៦០ហិកតា​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៦៤ មក​នៅ​ត្រឹម១៧ហិកតា​ក្នុង​ឆ្នាំ២០០៤។

លោក​បាន​បន្ត​ថា បន្ទាប់​មក​អង្គការ​យូណេស្កូ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​បន្លឺ​សំឡេង និង​បាន​អំពាវនាវ​ឱ្យ​មាន​តុល្យភាព​រវាង​ការ​ការពារ​តំបន់​បេតិកភណ្ឌនិង​ការ​អភិវឌ្ឍ។

អនុក្រឹត្យឆ្នាំ១៩៩៤ បានបែងចែកតំបន់អង្គរជា៥តំបន់ផ្សេងគ្នា ហើយនៅក្នុងនោះតំបន់មួយនិងតំបន់ពីរគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីជាង៤០០ហិកតានៃតំបន់អភិរក្សអង្គរ។ ប្រជាជននៅតំបន់ទាំងពីរអាចរស់នៅទីនោះបាន ប៉ុន្តែពួកគេមិនអាចសាងសង់ផ្ទះថ្មីបន្ថែមទៀតបានទេ។

លោកបន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលបានកំណត់ថាអ្នកដែលចូលមករស់នៅតំបន់អង្គរមុនឆ្នាំ២០០៤ អាចបន្តរស់នៅដោយស្របច្បាប់ ប៉ុន្តែមិនអាចសាងសង់ផ្ទះបន្ថែមបានទេ ហើយសម្រាប់អ្នកដែលមករស់នៅក្រោយឆ្នាំ ២០០៤ ចាត់ទុកថាពួកគេរស់នៅខុសច្បាប់។

លោក​បន្ត​ថា សម្រាប់​គ្រួសារ​ជំនាន់​ថ្មី​អាច​រស់នៅ​លើ​ផ្ទៃដី៧០០ហិកតា ដែល​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​អភិវឌ្ឍ​តាំងពី​ឆ្នាំ២០១០។

លោកបានមានប្រសាសន៍ថា គណៈកម្មាធិការសម្របសម្រួលអន្តរជាតិសម្រាប់ការពារនិងអភិវឌ្ឍន៍បានអបអរសាទរអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាចំពោះការរុះរើសំណង់ខុសច្បាប់។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា​៖ «​អង្គការ​លើកលែងទោស​អន្តរជាតិ​ពឹងផ្អែក​តែ​លើ​ការ​សម្ភាស​មនុស្ស១០០នាក់​ដែល​តំណាង​ឱ្យ០,២៥ភាគរយ​នៃ​ប្រជាជន​ទាំង​អស់»។

លោក​បាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា អាជ្ញាធរ​បាន​ពន្យល់​ពួកគេ​ពី​អត្ថប្រយោជន៍​នៃ​ការ​ផ្លាស់​ទី​លំនៅឋានដែលអាចកាន់កាប់ដីបាន​ធៀប​នឹង​ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្នដែលរស់នៅដោយខុសច្បាប់។

លោក លូន ឡង ជាពលរដ្ឋម្នាក់បានស្ម័គ្រផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅពីតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរមកនៅតំបន់រុនតាឯក បានលើកឡើងថា ខ្លួនលោក ក៏ដូចជាពលរដ្ឋដទៃទៀតដែលរស់នៅតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរបានស្ម័គ្រចិត្តផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅទៅតំបន់រុនតាឯកតាមគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល។

លោកថា លោកបានរស់នៅតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរតពីដូនតារបស់គាត់ ព្រមទាំងប្រកបរបរធ្វើស្រែនៅទីនោះផងដែរ ប៉ុន្តែលោកបានស្ម័គ្រចិត្តចាកចេញពីទីតាំងចាស់ដោយបង្ខំចិត្ត។

លោកបន្ថែមថា៖ «ពួកខ្ញុំមកនៅទីនេះ គឺគ្មានអ្នកណាសប្បាយចិត្តទេ ដោយសារតែទីនេះមិនមានការងារ។ ពលរដ្ឋដែលបានមកទីនេះភាគច្រើនបានចេញទៅរកការងារធ្វើនៅក្នុងក្រុងសៀមរាបដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយខ្លាំងពីទីតាំងដែលពួកយើងរស់នៅ»។

លោកត្អូញត្អែរថា ពលរដ្ឋដែលមកនៅតំបន់រុនតាឯកមិនមានមុខរបរច្បាស់លាស់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពទេ សូម្បីតែការងារកសិកម្មក៏មិនអាចធ្វើបានដែរ ព្រោះមិនមានដីគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ធ្វើកសិកម្ម។ ដូច្នេះអ្នកខ្លះបានបង្ខំចិត្តទៅរកការងារធ្វើនៅទីរួមខេត្តសៀមរាបដែលមានចម្ងាយឆ្ងាយពីតំបន់រុនតាឯក។

លោកបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋនៅរុនតាឯកចន្លោះពី៧០ភាគរយទៅ៨០ភាគរយហើយ ដែលប្រឈមបញ្ហាជីវភាពប្រចាំថ្ងៃនិងជំពាក់បំណុលធនាគារដោយសារតែការរុះរើផ្ទះសំបែងពីតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរមកនៅតំបន់រុនតាឯក។

កាល​ពី​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏​បាន​ច្រាន​ចោល​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទីតាំង​ដោយ​បង្ខំ​នៅ​រមណីយដ្ឋាន​អង្គរ។

លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្ថែមថា ប្រាសាទអង្គរវត្តអាចនឹងត្រូវដកចេញពីបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ប្រសិនបើគេរកឃើញថាកម្ពុជាមិនបានអនុវត្តតាមច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។ លោកថា៖ «រដ្ឋាភិបាលបានចាត់វិធានការដើម្បីការពាររមណីយដ្ឋានអង្គរដែលជាសម្បត្តិវប្បធម៌ជាតិ ហើយអ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលត្រូវពិចារណា»។

នៅឆ្នាំ២០២២ រដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់ដីលំនៅឋានជាថ្នូរនឹងការរុះរើលំនៅឋានខុសច្បាប់ចេញពីតំបន់បេតិកភណ្ឌទៅនៅរុនតាឯកនិងពាក់ស្នែង។ ពលរដ្ឋ​ដែល​ចង់​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទីតាំងទៅនៅរុនតាឯកនិងពាក់ស្នែង​បានទទួល​ដី​ទំហំ​២០​គុណ​៣០​ម៉ែត្រ​សម្រាប់​លំនៅឋានពួកគេ​។

យោងតាមរដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប ប្រជាពលរដ្ឋជាង៩.៦០០គ្រួសារបានស្ម័គ្រចិត្តផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅទៅកាន់ទីតាំងដែលបានផ្តល់។ ក្នុង​នោះ​មាន​ជាង៦​ពាន់​គ្រួសារ​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ទៅ​រស់​នៅ​តំបន់​រុនតាឯក ហើយ​ជាង៣៦០០​គ្រួសារ​ទៀត​រស់​នៅ​តំបន់​ពាក់ស្លែងក្នុង​ស្រុក​អង្គរធំ៕