#បុគ្គលអន់

បុគ្គលខ្លះកាលពីមិនទាន់ស្និទ្ធស្នាល គ្រាន់នៅចេះគោរព​កោតក្រែងគ្នាខ្លះ តែបន្ទាប់ពីបានស្និទ្ធស្នាលស្គាល់ចិត្តដឹងថ្លើមហើយសឹងអង្អែលក្បាលគ្នាលេងផង។ ការមើលងាយ ព្រោះតែការស្និទ្ធស្នាល មនុស្សប្រភេទនេះ ព្រះពុទ្ធសម្ដែងថា ជាជំពូកមនុស្សអន់ក្នុងចំណោមមនុស្សអន់ទាំងបួនពួក។

#គុណពូជ_គុណគ្រូ

ស្ទើរជាទម្លាប់ ជាប់ហូរហែ 

កូនរៀនពូកែ សែពូជពង្ស

បើសិនកូនចៅ ខ្លៅល្ងេល្ងង់ 

ស្ដីដូចព្រនង់ លង់ដាប់គ្រូ។


គេមិនអាចចោទ កោតខាងណា 

រឿងកូនសិក្សា ហារអ៊ូ

ប្រឹងក្រេបចំណេះ ចេះគិតគូរ 

គុណពូជគុណគ្រូ ទូរស្មើគ្នា។

អំណោយ​ជូន​ពុក​ម៉ែ​

ខែបុណ្យទាន មានឱកាស ក្រាស់ពេកក្រៃ
ប្រៀបបានថ្ងៃ ថ្លៃពិសិដ្ឋ ដ្បិតជួបញាតិ
ជុំម៉ែពុក ទុក្ខរសាយ កាយនៅបៀត
គិតខ្មីឃ្មាត ឆ្លៀតធ្វើទាន មានផល្លា

នេះហៅគុណ មុនពន្លក មកលេងស្រុក
ទាមាន់ស្ញុក ស្ដុកពេញដី លៃស្ងោរឆា
ហៅភុំភឿន តឿនមូលមីរ ស៊ីផឹកស្រា
កាប់ប្រហា ឆាមាន់ថែម ក្លែមផុតបុណ្យ

ក្រោយបុណ្យចប់ តប់ប្រមល់ ខ្វល់ពេញប្រាណ
កូនកល្យាណ បានទៅបាត់ ស្ងាត់ស្លោស្លន់
រីម៉ែពុក ទុក្ខផ្ទួនៗ ខ្លួនស្ទើរស្កន្ទ
ច្រើនបំណន់ កុនលក់ស្រូវ ត្រូវសងស្រា

ការ​វិវត្ត​សំណេរ​និង​អក្ខរាវិរុទ្ធ​ខ្មែរ​

បង្រៀនដោយសាស្ត្រារ្យ វង់ សុធារ៉ា


. ចូរហាត់អានលេខក្រោម តើឯកតារាប់លេខនៅខ្ទង់ដប់មានបុន្មាគោលសំខាន់? អ្វីខ្លះ?
ឯកតារាប់លេខសំខាន់ៗនៅខ្ទង់ដប់មានពីរគោល


. គោលដប់ : ជាគោលដែលគេប្រើក្នុងចំនួនលេខសេស
= ប៑, = យ៑ម្វយ៑ប៑, = ភៃវ្យរ៑ប៑, = ភៃបិយ៑ប៑, = ភៃប្វន៑ប៑
. គោលម្ភៃ : ជាគោលដែកគេប្រើក្នុងចំនួនលេខគូ
= យ៑/ភៃ, = វ្យរ៑ភៃ, = បិយ៑ភៃ, = បិយ៑ភៃ, = ប្វន៑ភៃ
ចំណែកឯកតាចំនួនរយ គេប្រើឝតៈ យើងអាចហៅ ប្រំភៃ ក៏បាន ប៉ុន្តែមិនសូវឃើញគេប្រើទេ

. ចូរហាត់អានលេខខ្ទង់រយ និងខ្ទង់ពាន់ តើឯកតារាប់លេខខ្ទង់រយនិងខ្ទង់ពាន់មានប៉ុន្មានគោលសំខាន់? អ្វីខ្លះ?


. ឯកតារបស់លេខខ្ទង់រយនិងពាន់មានបួនគោលសំខាន់
• ឝតៈ :
ជាគោលរយដូចជា
= ឝតៈ
= វ្យរ៑ឝតៈ/ទ្វេឝតៈ
= បិយ៑ឝតៈ/ត្រីឝតៈ
= ប្វន៑ឝតៈ
= ប្រាំឝតៈ
ប៉ុន្តែចាប់ពីឡើង គេច្រើនប្រើគោលស្លិក៑ជាង
• ស្លិក៑ :
ជាគោលរយដែលមានចំនួន បួនឝតៈ ដូចជា
= ស្លិក៑ម្វយ៑
= ស្លិក៑ម្វយ៑ឝតៈម្វយ៑
= ស្លិក៑វ្យរ៑
• 
សហស្រម្វយ៑/ឯកសហស្រ : ជាគោលពាន់ដែលគេប្រើសម្រាប់រាប់តែលេខចំនួនគត់ប៉ុណ្ណោះ ប្រសិនជាមានចំនួនលើសពី គេប្រើគោលស្លិក៑និងឝតៈដូចជា
= សហស្រម្វយ៑/ឯកសហស្រ
= ស្លិក៑ម្វយ៑
= ស្លិក៑បិយ៑ឝតៈម្វ
• ខ្នញ៑ :
ជាគោលពាន់ដែលមានចំនួន ស្លិក៑ប៑ ហើយគេប្រើដើម្បីរាប់លេខដែលមានចំនួនច្រើនដូចជា
= ខ្នញ៑ម្វាយ៑
= ខ្នញ៑ម្វាយ៑ស្លិក៑ម្វឝតៈម្វយ៑

. ចូរហាត់អានលេខចាប់ពីខ្ទង់ម៉ឺនឡើង តើឯកតារាមលេខចាប់ពីខ្ទង់ម៉ឺនឡើងមានគោលសំខាន់អ្វីខ្លះ?


ឯកតារាប់លេខចាប់ពីខ្ទង់ម៉ឺនឡើងមានគោលសំខាន់ចាប់ពី ខ្នញ៑ម្វយ៑ បន្ទាប់មក ស្លិក៑ បន្ទាប់មកទៀត ឝតៈ រហូតដល់ម្វ ដូចជា
= បិយ៑ស្លិក៑ឝតៈវ្យរ៑ភៃម្វយ៑ប៑វ្យរ៑ខ្នញ៑ប្រាំស្លិក៑ឝតៈវ្យរ៑ត៑ប្វោន៑

ការ​វិវត្ត​សំណេរ​និង​អក្ខរាវិរុទ្ធ​ខ្មែរ​

 
បង្រៀនដោយសាស្ត្រារ្យ វង់ សុធារ៉ា



. ចូររៀនសរសេរអត្ថបទនេះជាអក្សរឡាតាំង


- ជ្មះគេក្ញំន៑កុរាក៑ភីបុយ៑វ្រះម្រតាង៑ញ៑ឝ្រី
(
Ex : jmage kñuṃ man kurāk bhīmapura oy ai ta vrakamratāṅʼañ çrī…)

- ប្រភាសសោមេឝ្វ គេតបម្រេកំលុង៑អង្គណ ឃោ វាវជ្រ
prabhāsa someçvara ɡe ta pamre kaluṅ ʼagaa ɡhoda vāvacra3

- វាឞ្ដមី វាមី វាត្យាក៑ វាឝិទាស វាឝង្ករទាស កា ចំ[ក៑វ្រះ]
vā ʼaṣṭamī1 vā navamī1 vā tyāk1 vā çivadāsa1 vā çaṅkaradāsa1 kāṇa1 cada[k vraḥ1]


- វារុទ្រទាស វាទេវទាស វាជាកុកះ វាក្នោច៑ វាធម៌ទាស [វា ឝំ?]
vā rudradāsa1 vā devadāsa1 vā jākukaḥ1 vā knoc1 vā dharamadāsa1 [vā çaṃ ?]

- ភុទាស វាឝ្វរទាស វាចន៑រ៑ វាក្រោំ វាទ្រ វាចន្ចាន៑ វាចំ[ក៑]
b
hu dāṭa1 vā īçvaradāsa1 vā can er1 vā kroṃ1 vā bhadra1 vā cancān1 vā caṃ[dak]

- វ្រះ វាចន៑រ៑ វាកន៑ វារូ វាកន្ទោក៑ វាបាស៑ទុលង៑ គេ- បេ {?}
vraḥ1 vā can er1 vā kan1 vā ʼasarū1 vā kandok1 vā pas dulaṅ1 ge 20-4 pe [2?]

- ច្មុះវ្រះ វ៌ឝី ត្បិត ស្មៅ ត្លោស៑ ង៑កុ ត្ងា រ៑រ៑ វ្ញៅ វ្រៅ
c
muḥ ka vraḥ uravaçī1 tpita1 smau1 tlos1 taṅku1 tṅā1 ʼar ir1 vñau1 vrau1 ʼa

- ន៑លិក៑ ក្ឫឞ្ណាង្គី រត្នឝ្រី អភិឝ្រី ក្វុង៑ មេនកា {}
n
lik1 kṛṣṇāṅgī1 ratnaçrīya1 ʼabhinavaçrīya1 kvuṅ1 menakā1[2]1

- រាង្គី លោមុខី មាលិកា ប្រភាតី ធម៌ឝ្រី ឝុភាង្គី
va rāṅgī1 salona mukhī1 mālika1 prabhāvatī1 dharamaçrīya1 çubhāṅgī1

- រង្គឝ្រិ មាលតី ទ្រទាស៑ ត្ឯត៑ គេ- តំវេស្រេ ឃោ
r
agaçriya1 mālatī1 dradās1 tʼet1 ge 20-7 tave sre ghoda


- វាក្មេរ៑ វាវ្រៃ វាកុដិ វាត្មាង៑ វាកន៑ស៑ វា
vā kmer1 vā vrai1 vā kuṭila1 vā tmāṅ1 vā kan ʼah1 vā ʼa

- ត៑ វាស្ដោយ៑ វាវ្ញៅ វាកន្សេង៑ វាត្បញ៑ វាត្ងា
gat1 vā stoy1 vā vñau1 vā kanseṅ1 vā tpañ1 vā tṅā1

- វាសំតោះ វាប្រវៃកថា វាក្ចា‌៑ វាដោល វាត្គរ៑
vā satoḥ1 vā pravai kathā1 vā kcāl1 vā padola1 vā tgar1

- វាត្បិត៑ វាខណ្ឌរុប្ប វាចន៑ចាន៑ វាជុងា វាវជ្រ
vā tpit1 vā khaṇḍaruppa1 vā can cān1 vā juṅā1 vā vajra1

- វាកំបុ វាតំរុស៑ វាត្លច៑ វាបូណ៌្ណមី វាន៑
vā kabusa1 vā taṃrus1 vā tlac1 vā pūraṇṇamī1 vā ʼan

- រិង៑ វាឝូរបាល វាត្ឯត៑ វាត៑ វាហ្វាក៑ទេយ៑
r
iṅ1 vā çūrapāla1 vā tʼet1 vā ʼaɡat1 vā hvāk dey1

- វាកំបោញ៑គេ-- • អ្នក្កន្ដៃ • កំបុស៑ កោន៑ ង៑
vā kapoñ1 / ge 20-10-1 / ʼanak kantai / kapus1 kon 2 pa

- លាង៑ ត្កះ ន្ទិន៑ កោន៑ ញេ កោន៑ កំវៅ កោន៑
lāṅ1 tkaḥ1 kantin1 kon1 kañe1 kon1 kavau1 kon1 ʼa

- ន្ដិស៑ កោន៑ សោច៑នាបាប កោន៑ ទ្មឝ្រី ស្ដោយ៑
n
tis1 kon1 soc nāpāpa1 kon1 padmaçrīya1 sṭoy1

- ស្លាវ្រៃ រំត៑ ត៑ អ្នក៑វ្រៃ សំតោះ កោន៑ រុ
s
lā vrai1 rapat1 ta et1 ʼanak vrai1 satoḥ1 kon1 ʼasaru1

- អំវៅ ង៑ ល្កាយ៑ លំទោង៑ កោន៑ ហ្វេង៑
ʼ
avau1 lavaṅ1 ly1 ladoṅ1 kon2 dahveṅ1 lava

- ង៑សិន៑ ក្វេះ ញ្ជោបិស្រញ៑ កោន៑ ស្មៅ ស្យាំ ក្មន៑
sin1 kveḥ1 ʼañjopisralañ1 kon1 smau1 syāṃ1 kman1

- ង៑ជោង៑ កោន៑ វ្ញៅ កោន៑ ត្រេំ កោន៑ ល្ទោង៑
lavaṅjoṅ1 kon1 vñau1 kon3 treṃ1 kon3 ldo

- សិន៑ ជុង៑ តំរុស៑ កោន៑ នាទ កោន៑ រូ
sin1 kajuṅ1 taṃruh1 kon1 ʼanāda1 kon1 ʼasarū1


- កោន៑ ច្បោង៑ កោន៑ រូសិន៑ កោន៑ យេ
kon1 c
poṅ1 kon1 ʼasarūsin1 kon2 laye1

- ក្ទោច៑ កោន៑ ន្រោក៑ ត្បិត៑ ល្វា គេ-
k
doc1 kon2 ʼanrok1 tpit1 lvā1 ge60-8



. ចូររៀនសរសេរអត្ថបទនេះជាអក្សរខ្មែរសម័យ


{1} kñuṃ
vrakamratāṅ ’añ śrī ’āmtakeśvara puṇya poñ kṛṣnadatta
ក្ញុំវ្រះ
ម្រតាង៑ញ៑ស្រី អាម្រាកេស្វ បុណ្យ បោញ៑ ក្ឫឞ្នត្ត

{2}
vaavaitta | va tkep | va kro vṅā | va ragadatta | vaadit | va maleṅ | va
វៃ ចីត្ត / ត្កេប៑ / ក្រោ វ្ងា/ ង្គាត្ត / ទិ / លេង៑ / កា

{3} c
taṃneṅ | va vrau | va satoḥ | va kansoṃ | va gramada | va stoy | va devacandra [|] va vñau | va vuka | va kcana | va kantāṅ | vaasthita | va rapañ | va kcan sin |
ច៑ តំនេង៑ /
វ្រៅ / សំតោះ / ន៑សោំ / គ្រ / ស្ដោយ៑ / ទេវចន្ទ្រ [/] វ្ញៅ /
វុ / ក្ច / ន្តាង៑ / ស្ថិត / រំបាញ៑ / ក្ចន៑ សិន /

{5}
va saṃ’uya | va śatavāra | va kandeṅ | va tā syoṅ | va cadaka vraḥ |
សំ / សតវារ / ន្ទេង៑ / តា ស្យោង៑ / ចំទក វ្រះ /

{6}
va kantek | va pdai | va saṃ’uya sina | vaandroka | va suhamūla |
ន្តេក៑ / ប្ទៃ / សំ សិន / ន្ទ្រោ / សុមូល /

{7}
va vrau sin | va mar ta toc | ku vrauhv | ku ’ās=ta vrah | ku ’añje ple sra
វ្រៅសិន៑ / រ៑តោច៑ / កុ វ្រៅហ្វ / កុ អាស៑= វ្រះ / កុ ញ្ជេ ប្លេ ស្រ /

{8}
lañ | ku mān=raañ | ku kcan | ku sāminī | ku ’alaṅ | ku ’me tveṅ |
ញ៑ / កុ មាន៑= ញ៑ / កុ ក្ចន៑ / កុ សាមិនី / កុ ង៑ / កុ មេ ត្វេង៑ /

{9} kon=ku
pau tai | ku sri | ku kandin | ku pkā jhe | ku sundari | ku kñuṃ vraḥ | ku noc vraḥ |
កោន៑=កុ បៅតៃ / កុ ស្រិ / កុ ន្ទិន៑ / កុ ប្កាឈេ / កុ សុន្ទរិ / កុ ក្ញុំ វ្រះ / កុ នោច៑ វ្រះ /

{10} ku s
al klalāṅ daiva | ku me kapār | ku ’asarū |
កុ
ល៑ ក្លង៑ លាង៑ ទៃ / កុ មេ កំបារ៑ / កុ រូ /