សម័យអាណានិគនិយមបារាំង ជារបត់ថ្មីមួយសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។ គេអាចនិយាយបានថា វាជាពេលវេលាដែលកម្ពុជាបានបើកទ្វារទទួលយកផ្នត់គំនិតបែបបស្ចិមប្រទេស ដែលផ្ទុយពីផ្នត់គំនិតតាមបែបប្រពៃណីរបស់ខ្លួន បន្ទាប់ពីបារាំងឈានជើងជាន់ដីខ្មែរនៅសតវត្សទី១៨។ អ្នកជំនាញប្រវត្តិសាស្ត្រមើលឃើញថា រឿងនេះផ្ដើមចេញពីកម្ពុជាទទួលរងការឈ្លានដោយឥតឈប់ឈរពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាង គឺអណ្ណាម និងសៀម។
តាមសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រនិពន្ធដោយ ត្រឹង ងារ នៅឆ្នាំ១៩៧៣ បានឱ្យដឹងថា ការឈ្លានពានពីសំណាក់អណ្ណាម និងសៀម គឺបន្តរហូតមកដល់ចុងរាជ្ជការរបស់ព្រះបាទអង្គឌួង។ ពេលនោះប្រទេសទាំងពីរនេះ បានលូកចូលយ៉ាងជ្រៅទៅក្នុងកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់កម្ពុជាក្នុងលេបត្របាក់ទឹកដី ឬកេងប្រវ័ញ្ចជញ្ជក់ផលប្រយោជន៍ពីកម្ពុជា។ នៅពេលដែលកម្ពុជាគ្មានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីកម្ចាត់សត្រូវទាំងពីរនេះ ព្រះអង្គបានសម្រេចទៅពឹងអំណាចបារាំងមកពីអឺរ៉ុបជាខ្នងបង្អែក ស្របពេលដែលនិន្នាការអឺរ៉ុបមកដាក់អាណានិគមនៅតំបន់អាស៊ី។ ប៉ុន្តែមិនទាន់សម្រេចផង ព្រះអង្គបានសោយទិវង្គត។ ទោះបែបនេះក្ដី ព្រះបាទនរោត្តម ដែលជាបុត្រាច្បងរបស់អង្គឌួង ជាអ្នកទទួលរាជកិច្ចនេះបន្ត។ ជាលទ្ធផល នៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៣ ព្រះអង្គបានឡាយព្រះហស្តលេខាលើសន្ធិសញ្ញាមួយ គឺបើកឱ្យបារាំងមកតាំងអាណាព្យាបាលលើកម្ពុជា ក្រោមមាតាព្រមព្រៀងជាច្រើន ដែលផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ដល់គ្នាទៅវិញទៅមក។
នៅក្នុងសន្ធិសញ្ញានោះ គឺបារាំងនឹងផ្ដល់ការការពារដល់ព្រះរាជាខ្មែរ ដោយបារាំងនឹងតែងតាំងរេស៊ីដង់ជនជាតិបារាំងម្នាក់ដែលមានឋានៈជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៅអមព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ។ លើសពីនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលខ្មែរត្រូវសន្យាការពារអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាកាតុលិក អ្នកប្រាជ្ញា និងជនជាតិបារាំង ព្រមទាំងផ្ដល់សេរីភាពពេញលេញដល់កប៉ាល់បារាំងក្នុងការធ្វើជំនួញលើដែនដីខ្មែរ ដោយមិនបាច់បង់ពន្ធគយ លើកលែងតែពន្ធលើការនាំចេញអាភៀន។ ជាមួយនឹងគ្នានេះ បារាំងបានសន្យាថានឹងរៀបចំប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្នុងសន្តិភាព និងការលុកលុយទាំងឡាយពីប្រទេសជិតខាង។ នៅមានមាត្រាមួយចំនួនទៀតមិនត្រូវបានលើកយកមកបង្ហាញ។
ការនាំបារាំងមកតាំងអាណាព្យាបាលលើកម្ពុជា ទោះតិចឬច្រើន គឺបានផ្ដល់ផលអវិជ្ជមាន និងវិជ្ជមានដល់ប្រជាជាតិដោយចៀសមិនរួច។ ប៉ុន្តែនៅទីនេះ យើងសូមលើកយកវិស័យអប់រំ ដែលជាចំណុចតូចមួយមកបង្ហាញជាទូទៅ។ ដូចយើងដឹងស្រាប់ហើយ តាមរយៈប្រវត្តិសាស្ត្រ ក៏ដូចជាឯកសារអក្សរសិល្ប៍មួយចំនួនបានបង្ហាញថា នៅមុនបារាំងដាក់អាណាគមមកលើកម្ពុជា វិស័យអប់រំ គឺធ្វើតាមលក្ខណៈប្រពៃណីនៅឡើយ ដោយកូនប្រុសត្រូវទៅបួសរៀននៅវត្តអារាម រីឯកូនស្រីរៀនបានតិចតួចតាមរយៈពិធីចូលម្លប់។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងសម័យបារាំងគេចាប់ផ្ដើមបង្កើតសាលារៀនបែបទំនើបនៅតាមតំបន់ទីប្រជុំជន ដោយបញ្ចូលប្រព័ន្ធអប់រំបស្ចិមប្រទេសទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សា ព្រមទាំងបន្ថែមភាសាបារាំងជាភាសាបរទេស។
គេដឹងទៀតថា នៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩១២ មានព្រះរាជបញ្ញតិមួយបានកំណត់ឱ្យឪពុកម្ដាយត្រូវតែបញ្ជូនកូនប្រុសស្រីទៅសាលារៀន បើពុំដូច្នោះទេនឹងត្រូវទទួលរងទារណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់ដោយប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែររបស់លោក ត្រឹង ងារ។
ជាមួយនឹងគ្នានេះ បើតាមកម្មវិធីសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់បណ្ឌិត ឃឹន សុខ បានឱ្យដឹងដែរថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩០៨មក គេបានកែប្រែសាលាវត្តឱ្យបង្រៀនតាមបែបទំនើប ឬសាលាវត្តបែបថ្មី ដែលអនុវត្តកម្មវិធីសិក្សាផ្លូវការរបស់រដ្ឋ និងបង្រៀនដោយគ្រូភាគច្រើន ជាព្រះសង្ឃ។ យ៉ាងណា បើតាមលោក វ៉ាន់ វី អ្នកសិក្សាភាសាវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ យល់ឃើញថា ការសិក្សាអប់រំនៅសម័យដែលបារាំងគ្រប់គ្រងមិនសូវមានការរីកចម្រើនប៉ុន្មានទេ ប៉ុន្ដែនៅពេលនោះ គេឃើញថា បារាំងបានយកប្រព័ន្ធអប់រំថ្មីមកបំពាក់បន្ថែមលើការសិក្សាអប់រំបែបប្រពៃណីរបស់ខ្មែរ។
តាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់លោក បានបង្ហាញថា ចាប់ពីឆ្នាំ១៨៨៤មក រាជការបារាំងមិនត្រឹមតែបានកែទម្រង់លើរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងប្រទេសប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែវិស័យសិក្សាអប់រំក៏ចាប់ផ្តើមមានការប្រែប្រួលបន្តិចម្តងៗដែរ។ ជាពិសេសគឺចាប់ពីទសវត្សឆ្នាំ១៩០០ ការកែទម្រង់នេះបានលេចចេញជារូបរាងច្បាស់លាស់ជាងមុន។ ការសិក្សាចំណេះដឹងទូទៅបានទទួលអាទិភាពជាពិសេស។
បើតាមលោក វ៉ាន់ វី ការសិក្សាទំនើបចាប់កើតឡើង នៅពេលដែលគេបង្កើតសាលាបឋមសិក្សាបារាំងនៅតាមឃុំនិងកែប្រែសាលាវត្តឱ្យមានបង្រៀនតាមបែបទំនើប។ ក្នុងពេលនោះ អាណានិគមបារាំងក៏បានជួយផ្ជុងផ្តើមផ្តល់ថវិកាឱ្យរដ្ឋាភិបាលខ្មែរក្នុងការស្ថាបនាសាលារៀនសម្រាប់កុលបុត្រកុលធីតាខ្មែរសិក្សា។ សាលារៀនដែលគេស្ថាបនានោះមាន២ផ្នែក គឺមួយជាសាលារៀនក្រៅវត្តហៅថា «សាលារាជការ» ហើយសាលានេះសម្រាប់តែកូននាម៉ឺន និងកូនអ្នកមាននៅតាមទីក្រុងទើបអាចូលរៀនបាន។ ឯកូនអ្នកក្រវិញអាចចូលរៀនបាននៅសាលាវត្ត។ ទោះបែបនេះក្ដី ការសិក្សាបួសរៀនតាមផ្នែកផ្លូវធម៌នៅតែបន្តដដែល តែបារាំងឆ្លៀតយកវត្តអារាមសម្រាប់បណ្តុះបណ្តាលតាមបែបទំនើប។
របៀបរៀនរបស់ខ្មែរនៅសម័យបារាំងត្រូវបានគេរកឃើញមានការវិវត្តពីបែបប្រពៃណីទៅជាសាលាវត្តបែបថ្មី និងក្រោយមកវិវត្តពីសាលាវត្តបែបថ្មីទៅជាសាលាទំនើប មានដូចជាសាលាបឋមសិក្សាបារាំងខ្មែរ សាលាមធ្យមសិក្សា និងកម្រិតឧត្តមសិក្សា។ ការអប់រំបែបថ្មីនេះបានផ្ដល់ឱកាសឱ្យក្មេងស្រីបានចូលរៀនពេញលេញដូចក្មេងប្រុសដែរ ពោលគឺខុសពីមុនៗ ដែលក្មេងស្រីមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយ ក្រៅពីការរៀនសូត្រតាមរយៈពិធីចូលម្លប់តាមប្រពៃណីខ្មែរ៕
No comments:
Post a Comment