ឈ្មោះព្រៃម៉ាគីនៅក្នុងស្រុកខ្មែរកើតមានឡើងក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ទម្លាក់សម្ដេចនរោត្តសីហនុ ចេញពីរដ្ឋអំណាច ដែលអ្នកខ្លះហៅថា រដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបាននាំប្រទេសកម្ពុជាធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភ្នក់ភ្លើងសង្គ្រាមយ៉ាងសន្ធោរសន្ធៅ។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងអស់បានក្លាយទៅជាចំណាប់ខ្មាំងសង្គ្រាម ដោយប្រជាជនម្ខាងស្ថិតនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់របបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ដឹកនាំដោយលោកសេនាប្រមុខ លន់ នល់។ រីឯប្រជាជនម្ខាងទៀតស្ថិតនៅក្នុងតំបន់រំដោះដែលមានសម្តេចនរោត្តម សីហនុ ជាព្រះប្រធានរណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជា។ ព្រះអង្គបានអំពាវនាវតាមវិទ្យុពីទីក្រុងប៉េកាំងមក ឱ្យកូនចៅទាំងអស់ចូល «ព្រៃម៉ាគី» ដែលនៅជិតៗ ដើម្បីឱ្យកូនចៅតស៊ូដណ្តើមយកឯករាជ្យមកវិញ។
តាមពិតឈ្មោះ «ព្រៃម៉ាគី» មកពីពាក្យបារាំង Maquis។ វាជាឈ្មោះព្រៃស្រោងមួយនៅទិសអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសបារាំងម្ដុំមាត់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ នៅក្នុងសម័យសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ បានចូលវាយលុកលុយប្រទេសបារាំង ពេលនោះប្រជាជនបារាំងក៏បាននាំគ្នារត់គេចខ្លួនចូលទៅក្នុងព្រៃម៉ាគីនេះឯង ដើម្បីបង្កើតជាកម្លាំងតស៊ូប្រឆាំងជាមួយនឹងពួកអាល្លឺម៉ង់ ដែលបារាំងហៅថា les maquisards (ទ័ពព្រៃ)។
ប្រវត្តិព្រៃម៉ាគីក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺចាប់ផ្ដើមមានឡើងនៅពេលដែលសម្ដេចនរោត្តម សីហនុ ព្រះប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជា ត្រូវបានទម្លាក់ចេញពីតំណែងដោយសភាជាតិ ខណៈព្រះអង្គកំពុងស្ថិតនៅបរទេស គឺនៅទីក្រុងមូស្គូ។ ឯកសារខ្លះបានសរសេរថា ការទម្លាក់សម្ដេចនរោត្តម សីហនុ ចេញពីតំណែង គឺជារដ្ឋប្រហារ ប៉ុន្តែឯកសារខ្លះបានសរសេរ ថា មិនមែនជារដ្ឋប្រហារទេ។ ការទម្លាក់នេះ គឺត្រឹមត្រូវតាមមាត្រាច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ប្រទេស។ សម្ដេចនរោត្តមសីហនុ ក្រោយពីដឹងដំណឹងគួរជាទីភ្ញាក់ផ្អើលនេះហើយ ព្រះអង្គបានសុំសិទ្ធិជ្រកកោននយោបាយនៅសហភាពសូវៀត ក៏ប៉ុន្តែការសុំសិទ្ធិនេះត្រូវបានគេបដិសេធ ហើយយាងទ្រង់ឡើងយន្តហោះទៅកាន់បេកាំងប្រទេសចិន។ នៅព្រលានយន្តហោះ សម្ដេចនរោត្តម សីហនុ មានព្រះបន្ទូលថា ទ្រង់អាចបង្កើតរដ្ឋាភិបាលនិរទេសមួយ។
អ្នកការសែតបរទេសបានរាយការណ៍ថា បីថ្ងៃក្រោយពីព្រឹត្តិការណ៍ប្រកាសទម្លាក់សម្ដេចនរោត្តសីហនុពីរដ្ឋអំណាច គឺនៅថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០ នាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាមខាងជើង គឺលោក ផាម វ៉ាន់ដុង បានធ្វើដំណើរយ៉ាងអាថ៌កំបាំងទៅកាន់ក្រុងបេកាំង ដើម្បីជួបសម្ដេចនរោត្តសីហនុជាមួយនឹងលោក ជូ អ៊ិនឡាយ ក្នុងគោលបំណងផ្ដល់ការគាំទ្រដល់សម្ដេចនរោត្តម សីហនុ ជាពិសេសគាំទ្រដល់ការបង្កើតរណសិរ្សគ្រោះជាតិកម្ពុជាចូលរួមជាមួយខ្មែរក្រហម ក្រោមសម្បថថា ប្រទេសវៀតណាមនឹងគោរពបូរណភាពទឹកដី និងឯករាជ្យភាពរបស់កម្ពុជា។
យោងតាមសៀវភៅខ្មែរក្រោករបស់លោក Justin Corfield បានសរសេរថា ក្រោយជំនួបពីរថ្ងៃ សម្ដេចនរោត្តសីហនុ បានប្រកាសតាមវិទ្យុពីក្រុងប៉េកាំងឱ្យមានការក្រោកឡើងកាន់អាវុធប្រឆាំងនឹងរបបសាធារណរដ្ឋ។ ចំណែកប្រមុខគ្រប់គ្រងអំណាចនៅក្នុងស្រុកខ្មែរឯណេះ ក៏មិនបានការប្រកាសនេះដែរ ដើម្បីទុកឱ្យប្រជាជនសម្រេចចិត្តពេលបានឮសម្ដីប្រកាសរបស់សម្ដេចនរោត្តមសីហនុ។ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការប្រកាសនេះ សម្ដេចសីហនុ បានបង្កើតរាជរដ្ឋាភិបាលរណសិរ្សរួបរួមជាតិរបស់ទ្រង់មានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងប៉េកាំង ដែលមានសម្ពន្ធភាពជាមួយនឹងវៀតណាមខាងជើង។ រាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកសីហនុនិយមនៅបរទេសនិងរដ្ឋមន្ត្រីកុំមុយនីស្ដបីរូប។ ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងទៀត បានសរសេរថា ជាមួយនឹងការបង្កើតរាជរដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់ទ្រង់ ទ្រង់ក៏បានអំពាវនាវតាមវិទ្យុពីទីក្រុងប៉េកាំងឱ្យកូនចៅរត់ចូលព្រៃម៉ាគី ដើម្បីតស៊ូទាមទារអំណាចថ្វាយសម្ដេចឪវិញ។
ព្រៃម៉ាគីត្រូវបានបញ្ជាក់នៅខាងដើមរួចហើយ តាមពិតសម្ដេចសីហនុបានប្រើប្រាស់ឈ្មោះ ព្រៃម៉ាគី ឬអាចនិយាយម្យ៉ាងទៀតថា សម្ដេចសីហនុយកលំនាំតាមប្រជាជនបារាំងនាំគ្នាគេចខ្លួនចូលព្រៃម៉ាគី ដើម្បីបង្កើតជាកម្លាំងតស៊ូប្រឆាំងជាមួយនឹងពួកណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ ដែលបានវាយលុកបាំរាំងក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ក្រោយពេលដែលសម្ដេចសីហនុបង្កើតរាជរដ្ឋាភិបាលថ្មី គឺនៅឆ្នាំ១៩៧៣ ចិននិងវៀតណាមបានគប់គិតគ្នាបញ្ជូនព្រះអង្គចូលមកកាន់ព្រៃម៉ាគី ដោយចិនយាងព្រះអង្គតាមជើងហោះហើរពីប៉េកាំងមកកាន់ព្រលានយន្តហោះនៅទីក្រុងហាណូយ។ តមកទៀត គឺវៀតណាមបានបញ្ជូនព្រះអង្គដោយក្បួនរថយន្តតាមផ្លូវលំហូជីមិញមកដល់ព្រំប្រទល់ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ មកដល់នៅទីនោះ វៀតណាមក៏ប្រគល់ព្រះអង្គមកពួករំដោះជាតិ។ ពួករំដោះបានយាងព្រះអង្គចូលប្រទេសដោយថ្មើរជើងនាពេលយប់ ព្រោះពួកគេខ្លាចយន្តហោះអង្កេតការរបស់សាធារណរដ្ឋឃើញវត្តមានពួកគេ។ នៅតំបន់តស៊ូរំដោះជាតិត្រូវបានគេបានសង់ផ្ទះថ្វាយព្រះអង្គនិងអ្នកម្នាងរបស់ទ្រង់។ ទ្រង់ទាំងពីរត្រូវបានគេថតរូបថ្វាយទ្រង់នៅពីមុខផ្ទះនោះ ដោយហៅរូបថតនោះថា «គឺជាសេតវិមានរបស់យើងនៅក្នុងតំបន់រំដោះ»។
មានសំណួរថាមូលហេតុអ្វីបានជាចិននិងវៀតណាមបញ្ជូនសម្ដេចសីហនុមកកាន់តំបន់ព្រៃម៉ាគីក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣? គឺនៅពេលព្រះអង្គមកដល់ព្រំប្រទល់ទឹកដីខេត្តស្ទឹងត្រែង គឺគេពុំអនុញ្ញាតឱ្យវៀតណាមចូលឡើយ។ ពោលគឺគេអនុញ្ញាតឱ្យចូលតែអ្នកកាសែតចិនប៉ុណ្ណោះ។ នេះជាការគប់គិតគ្នារវាងចិននិងវៀតណាម ដែលចង់បង្ហាញប្រាប់ពិភពលោកឱ្យដឹងថា តំបន់រំដោះមានវិសាលភាពធំធេងខ្លាំងប៉ុនណា។ គេយាងទ្រង់ទៅកាន់ភ្នំគូលេនស្ថិតនៅខេត្តសៀមរាប។ សម្ដេចសីហនុបានថតរូបជាមួយពួកខ្មែរក្រហម ពេលកំពុងធ្វើដំណើរក្នុងព្រៃនៃតំបន់នោះទៀតផង ប៉ុន្តែទ្រង់មិនបានដឹងថា នរណាជាមេខ្មែរក្រហមនៅក្នុងព្រៃតស៊ូរំដោះឡើយ។ ប៉ុល ពត ឬ សាឡុត ស បានសរសេរក្នុងសៀវភៅមួយថា ប្រសិនបើយើងចេះលាក់ការសម្ងាត់ យើងឈ្នះសង្គ្រាម៥០ភាគរយរួចទៅហើយ។ សម្ដេចសីហនុពុំបានដឹងថា ប៉ុល ពត ដែលថតរូបនៅជិតព្រះអង្គ ជាមេខ្មែរក្រហមទេ។ ទ្រង់ជឿជាក់ថា ខៀវ សំផន, ហ៊ូ យន់, ហ៊ូ នឹម ជាមេខ្មែរក្រហម ព្រោះទ្រង់ប្រកាសពេលចូលព្រៃម៉ាគីដើម្បីតស៊ូរំដោះជាតិកម្ពុជា មនុស្សបីនាក់នេះត្រូវបានសម្លាប់ចោលហើយ។ តាមពិត មនុស្សបីនាក់នេះបានរត់គេចចូលព្រៃទៅធ្វើការតស៊ូរំដោះជាតិតាមការរៀបចំនយោបាយរបស់សម្ដេចនរោត្តមសីហនុទៅវិញទេ។
ពេលនោះប្រជាជនខ្មែរនៅជនបទយ៉ាងច្រើន ដែលស្រឡាញ់របបរាជានិយមបានរត់ចូលព្រៃម៉ាគី តាមការអំពាវនាវរបស់សម្ដេចសីហនុ។ កម្លាំងប្រជាជនដែលរត់ចូលព្រៃ រួមជាមួយកងទ័ពខ្មែរក្រហមមានស្រាប់នៅក្នុងព្រៃតាំងពីមុនពេលការធ្វើរដ្ឋប្រហារបានធ្វើឱ្យចំនួនកងទ័ពនៅក្នុងព្រៃទាំងនោះមានកាន់តែច្រើនឡើង។ យោងតាមសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរដែលនិពន្ធដោយលោក ដេវិឌ ឆាណ្ឌល័រ បានឱ្យដឹងថា ត្រង់នេះហើយដែលបង្កើនប្រជាប្រិយភាពដល់ទ័ពខ្មែរក្រហមប្រយុទ្ធជោគជ័យលើទ័ពរបបសាធារណរដ្ឋរបស់លោក លន់ នល់។ កត្តាមួយទៀត គឺក្រោយពេលដែលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្ដិភាពទីក្រុងប៉ារីសប្រសូតឡើងឆ្នាំ១៩៧៣ អាមេរិកបានបង្ខំដកទ័ពអស់ចេញពីវៀតណាម ហើយជំនួយយោធាទាំងវៀតណាមខាងត្បូង និងសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ក៏ត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់។ ពេលនោះហើយដែលរបបសាធារណរដ្ឋទាំងពីរនេះគ្មានពំនឹង គឺមានតែបណ្ដោយតាមយថាកម្មរហូតដល់សង្គ្រាមចុងក្រោយនៃដង្ហើមជីវិតរបស់របបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ដែលដាច់ត្រឹមថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥៕
No comments:
Post a Comment