ប្រវត្តិ​វិទូបរទេស​ថា ក្សត្រ​ខ្មែរ ជា​អ្នក​បង្កើត​ប្រព័ន្ធសុខភាព​សាធារណៈ​ដំបូង​​លើពិភព​លោក

 

ព័ត៌មាន BBC កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ បាន​ចេញ​ផ្សាយ​ថា សេវាកម្ម​ថែទាំ​សុខភាព និង​ប្រព័ន្ធ​សុខាភិបាល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដំបូង​គេ ដោយ​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ដ៏​អស្ចារ្យ​មួយ​អង្គ គឺ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧។

យោង​តាម​ការ​ចុះ​ផ្សាយ​នេះ ផ្អែក​លើ​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់​ប្រវត្តិវិទូ​ម្នាក់​មក​ពី​សាកលវិទ្យាល័យ London ឈ្មោះ Peter Sharrock ។ ប្រវត្តិវិទូ​ម្នាក់​នេះ​បាន​បញ្ជាក់ថា ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី ៧ មិន​ត្រឹម​តែ​ជា​ស្ថាប​និក​សំណង់​ប្រាសាទ​ល្បីៗ និង​រូប​ចម្លាក់​របស់​ខ្មែរ​ជា​ច្រើន​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ទ្រង់​ថែម​ទាំង​ជា​អ្នក​ដំបូង​បង្អស់​លើ​ពិភព​លោក​ ដែលបាន​បង្កើត​នូវ​សេវាសាធារណៈ​ ដោយ​ក្នុង​នោះ​បូក​រួម​ចូល​ទាំង​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ជាង​១០០ កន្លែង​ទៀត​ផង។

ប្រវត្តិវិទូ​បរទេស​ម្នាក់​នេះ បន្ត​ថា ក្នុង​កំឡុង​រាជ្យ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី ៧ (1125-1218) បាន​សាង​សង់​មន្ទីរ​សាធារណៈ​សម្រាប់​ថែ​ទាំ​សុខភាព​​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ជា​ច្រើន​កន្លែង​ មាន​ផ្ទុក​នូវ​គ្រឿង​បរិក្ខា​ និង​ថ្នាំ​សង្កូវ​គ្រប់​ប្រភេទ ដែល​ភាគ​ច្រើន​ គឺ​សង់​នៅក្បែរៗ​ក្រុង នៅ​ទី​ស្ងប់​ស្ងាត់ ដើម្បី​ជួយ​សម្រួល​ដល់​ប្រជាជន​ឱ្យ​មាន​ពេល​សម្រាក​គ្រប់​គ្រាន់​មិន​មាន​ការ​រំខាន​​ទាំង​អ្នក​ព្យាបាល និង​អ្នក​ជំងឺ។

ទាក់​ទង​នឹង​ប្រព័ន្ធ​សុខភាព​សាធារណៈ​នេះ​ដែរ សិលាចារិក​តាព្រហ្ម និង​សិលាចារិក​សាយ​ហ្វុង​បាន​បញ្ជាក់​ពី​ការ​កសាង​សំណង់​សំខាន់ៗ​ទាក់ទង​សាសនា​ផង និង​​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ផងនោះ គេ​រក​ឃើញ​ថា ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧ មាន​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ចំនួន​១០២ ដែល​កសាង​ពាសពេញ​ផ្ទៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។

សិសា​ចារិក​ខ្មែរ តាម​រយៈ​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ ហ្សក សឺដេស (George Cœdès) បានបង្ហាញ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ពេទ្យ​ចំនួន​១៥​ ក្នុង​បណ្តា​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ទាំង​១០២​ ដែល​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​ បាន​ស្ថាបនា​ពង្រាយ​ទូទាំង​ប្រទេសក​ម្ពុជា។ មន្ទីរ​ពេទ្យ​ទាំង​១៥​នោះ​មាន៖​

ប្រាសាទនាគព័ន្ធ

ប្រាសាទតាព្រហ្មកិល​

ជាន់ជុំ Can Cum (K-11 Inv.I p.3)

ប្រាសាទខ្នា Prasat Kh’na (K-160 p.240)

គោករកា Kok Roka (K-435 BEFEO, XIII p.34, XV p.108)

ប្រាសាទបន្ទាយថ្លែង Prasat Banteay Thleng (K-667 BEEFEO, XXX, p.222, 224)

សាយហ្វុង Sai Fong (K-368 Inv.II p.96)

ប្រាសាទតាមាន់តូច Prasat Ta Man Toch (K-375 Inv.II p.132)

វត្តផ្គាំ Wat Pak’am (K.386 Inv.II p.223)

គន់បូរី Konburi (K.387 Inv.II p.238)

នំរ័ន Nom Van (K-395 Inv.II p.265)

វត្តគុ Wat Ku (K-402 Inv,II p.310)

គោបុរៈខាងលិចអង្គរធំ (K-602 BEFEO, XXVI, p.512)

ប្រាសាទតាព្រហ្មកិល Prasat Ta Prohm Kel (K-614 Inv.III, p.116)

ប្រាសាទតាកែវ Takeo, Temple de l’hopital (K-537 BCA1, 1917-30)

ប្រាសាទតាកេពង់ Prasat Ta Ke Pon (K-209 Inv,III p.438)

វត្តស្វាយ Wat Svay (K-912, EFEO No 22, p.8)

សូម​ជម្រាប​ថា ចំនួន​មនុស្ស​ដែល​បំពេញ​មុខងារ​​ ជា​គ្រូ​ពេទ្យ​ព្យាបាល អ្នក​គ្រប់​គ្រង​មន្ទីរ​ពេទ្យ អ្នក​ផ្សំ​ថ្នាំ អ្នក​ដាំ​ទឹក អ្នក​កិន​ថ្នាំ និង​អ្នក​ផ្តល់​ថ្នាំ​ឱ្យ​អ្នក​ជំងឺ​ផឹក​ ឬ​លេប​ ក៏​មាន​បង្ហាញ​វត្ត​មាន​នៅ​លើ​សិលា​ចារឹក​របស់​ប្រាសាទ​មួយ​ចំនួន​ ដែល​បាន​រៀបរាប់​នៅ​ខាង​លើ​នេះ​ផង​ដែរ៕